Khởi nghiệp không thể có tinh thần “vọng ngoại” được mà phải biết nhìn về thực lực của mình và tự hỏi: Tôi có thể làm gì cho nước tôi, cho dân tộc tôi và có thể tạo ra sự khác biệt.

0
247
 

Mùa hè năm ngoái khi dạy ở Nhật Bản tôi có một buổi thảo luận với sinh viên ở đó. Chủ đề đi vào vấn đề khởi nghiệp. Một sinh viên hỏi: “Hệ thống giáo dục của Nhật là một trong những hệ thống tốt nhất, người Nhật đã thành công lớn trong công nghệ sản xuất điện tử, xe hơi vv. nhưng không biết tại sao Nhật Bản không đào tạo được các nhà khởi nghiệp như Bill Gates, Steve Jobs, hay Marc Zuckerberg?”

Tôi giải thích “Trước khi trả lời câu hỏi của em, tôi muốn biết bao nhiêu em sẽ sẵn sàng từ bỏ một việc làm tốt tai Toyota, Nissan, Sony, Toshiba, Hitachi, Mitsubishi để khỏi nghiệp một công ty ?

Các sinh viên nhìn nhau ngơ ngác vì câu hỏi bất ngờ nên không ai giơ tay để cho câu trả lời. Họ toàn là những sinh viên giỏi, học ở các đại học hàng đầu, và khi tốt nghiệp, họ sẽ có việc làm tốt từ các công ti hàng đầu. Tất nhiên, không có lí do để khởi nghiệp mà không có đảm bảo khi có việc làm tốt và lương tốt.

Sau mấy phút im lặng và có lẽ họ đều biết câu trả lời, tôi đặt câu hỏi khác: “Tại sao các em lựa chọn làm việc cho một ai khác khi có thể khởi nghiệp và trở thành một người chủ công ty? Lần này đã số đều cười lớn và trả lời: “Không lo rủi ro.”

Tôi giải thích: “Tất nhiên, không ai thích rủi ro. Những người khởi nghiệp phải có đam mê về ý tưởng của họ. Họ chấp nhận rủi ro, sẵn sàng mạo hiểm để hoàn tất nó. Đó là lý do trên thế giới có rất nhiều người muốn thành “Bill Gates” nhưng chỉ có một Bill Gates duy nhất vì tất cả không có đủ đam mê, cương quyết và không chịu chấp nhận rủi ro. Nếu không muốn mạo hiểm, em không thể là nhà khởi nghiệp được.”

Một sinh viên của tôi đã khởi nghiệp thành công kể cho lớp rằng: “Khởi nghiệp giống như việc có con. Khi người người phụ nữ muốn có con, cô ấy quên về các thay đổi trong cuộc sống mà cô ấy sẽ chịu đựng trong suốt 9 tháng hay đớn lúc sinh đẻ. Cô ấy quên mọi điều bởi vì cô ấy muốn có con. Cô ấy sẵn sàng chịu dựng để nuôi dưỡng, chăm sóc đứa con. Bắt đầu một công ti cũng giống như có con nhỏ, nếu em không sẵn sàng và chấp nhận, em không khởi nghiệp được.

Để bắt đầu công ti, nhà khởi nghiệp phải chấp nhận rủi ro, bất định đang chờ đợi vì họ đam mê về điều họ muốn làm. Không có đam mê, họ không có khả năng vượt qua chướng ngại. Đó là lý do phần lớn những người khởi nghiệp đều thất bại và từ bỏ vì họ không có đủ kiên nhẫn và đảm mê để theo đuổi đến cùng. Em cần biết rằng với một người thành công, có lẽ có cả nghìn người hay hơn đã thất bại. Phần lớn sinh viên trẻ đều nhìn vào những người thành công như Steve Jobs, Bill Gates và ao ước được như họ. Không mấy ai tìm hiểu rằng Bill Gates, Steve Jobs cũng gặp rất nhiều khó khăn trong khi khởi nghiệp nhưng vì động năng của họ manh, họ tin vào điều họ làm và họ vượt qua trở ngại.”

Một sinh viên bình luận: “Thầy nói đúng. Phần lớn chúng em ghen tị với người Mĩ nhưng thực tế; không ai muốn phiêu lưu thế. Từ thời niên thiếu chúng em đã lớn lên trong môi trường mà mục đích của giáo dục là có được việc làm tốt. Cha mẹ chúng em làm điều đó, ông bà chúng em làm điều đó, và chúng em không muốn thay đổi.”

Sinh viên khác thêm: “Ở Nhật Bản, nếu sinh viên nói “Tôi muốn khởi nghiệp,” gia đình sẽ nghĩ: “Nó điên, nó muốn phí đời nó, và phí tiền gia đình vào cái gì đó ngu xuẩn.” Truyền thống tại đây không khuyến khích khởi nghiệp, it ai muốn khởi nghiệp mà chỉ muốn có việc làm tốt, có lương tốt và sống yên ổn mà thôi.”

Một sinh viên khác nói thêm: “Ở Nhật, từ tiểu học tới trung học, và thậm chí ở đại học, mục tiêu duy nhất là có được điểm tốt và tốt nghiệp với hạng cao. Đại học không khuyến khích khám phá hay tự truy tìm. Chúng em được dạy phải tuân theo qui trình trật tự chứ không làm gì khác được.”

Sinh viên khác không đồng ý: “Nhưng nền giáo dục đã thay đổi rồi. Ngày nay sinh viên được dạy áp dụng khái niệm mới và khuyến khích tư duy độc lập nhiều hơn. Tất nhiên vẫn có thiếu sót do cách nhìn từ trên xuống nhưng điều đó sẽ thay đổi. Có thể cần thời gian nhưng mọi sự sẽ thay đổi. Ngày nay sinh viên cần phải tự học nhiều hơn thay vì chỉ tuân theo những điều được dạy ở trường. Nếu chúng em được đào tạo về khởi nghiệp, chúng em có thể làm cho điều đó xảy ra. Và theo thời gian Nhật có thể sản xuất được nhiều người khởi nghiệp”

Tôi giải thích: “Tôi không nghĩ có thể “sản xuất” được người khởi nghiệp. Điều đó phải có ở trong máu họ, trong óc họ, và trong đam mê của họ. Họ phải theo đuổi cái gì đó mà họ tin vào. Nhật Bản có nhiều nhà khởi nghiệp trong lịch sử nhưng nhiều em quên mất. Ngày nay các em chỉ nhìn ra bên ngoài chứ không biết quay vào bên trong, hay xem lai lịch sử của nước các em. Các em chỉ nhìn vào Bill Gates, Steve Jobs như anh hùng nhưng trước Gates và Jobs, đã có Masaru Ibuka và Akio Morita người đã bắt đầu một công ti sửa radio ở Tokyo. Trong cuộc viếng thăm Mĩ năm 1950, Ibuka nghe nói về phát minh transistor. Ông ấy đã mua bằng phát minh công nghệ transistor đem về Nhật Bản và đã phát triển radio transistor. Trong khi công ti Mĩ đã xây dựng radio transistor đầu tiên nhưng radio transistor của người Nhật Bản là kinh doanh thương mại thành công nhất vào thời đó. Trong những năm 1960 quãng 85% thị trường radio transistor thuộc về Nhật Bản. Chính radio transistor đã cho sinh thành ra công nghiệp điện tử ở Nhật Bản. Tên công ti đó là Sony.”

“Ngày nay một số các em nghĩ nhà khởi nghiệp là ai đó nên các em nhìn những người như Bill Gates hay Steve Jobs mà không nhìn vào những người của chính quốc gia các em. Một số các nhà khởi nghiệp giỏi nhất ở nước em đã xây dựng nên công nghệ điện tử và xe hơi ở chính đây mà tôi không hiểu tại sao các em lại quên được những điều này? Họ đã trải qua biết bao khó nhọc, khó khăn bởi sự tàn phá của Thế chiến II cho nên họ đam mê xây dựng để tái tạo lại một nền kinh tế cho tương lai của nước này và “phép lạ kinh tế” của Nhật Bản ngày này là do công lao của những người ấy. Thay vì đọc sách về Bill Gates hay Steve Jobs, em nên đọc sách về Akio Morita và cách ông ấy đã biến đổi Sony thành một trong những công ti điện tử lớn nhất trên thế giới. Tôi đã đọc về cuốn sách của ông Morita nhiều năm trước và tôi vẫn đọc lại nó vì tôi ngưỡng mộ lòng dũng cảm của ông ấy trong thời cực kì khó khăn.”

“Có lẽ các em đã không biết “anh hùng” của Steve Jobs là Akio Morita và ông ấy thường liên lạc với ông Morita để xin lời khuyên. Đây là vài lời khuyên mà ông Morita đã dạy cho Steve Jobs: “Nếu muốn sản xuất một phát kiến gì đó cho thị trường, nó phải là cái gì đó khác, cái gì mà chưa một ai làm, cái gì làm ngạc nhiên mọi người vì chưa ai nghĩ ra được.” Nếu em đọc kỹ cuốn sách của Steve Jobs, em sẽ thấy lời khuyên nầy.

Hiện nay các em nhìn vào các nhà khởi nghiệp thành công ngoại quốc mà quên rằng khởi nghiệp bắt đầu từ đây, nó bắt đầu từ Tokyo. Các em phải biết rõ lịch sử của nước mình, không phải nước khác. Mọi quốc gia đều có cái hay và cái không hay. Các em phải biết đề cao cái hay và bỏ những cái không hay. Các em không thể có tinh thần “vọng ngoại” được mà phải biết nhìn về thực lực của mình và tự hỏi: Tôi có thể làm gì cho nước tôi, cho dân tộc tôi và có thể tạo ra sự khác biệt.

Theo: Giáo sư John Vu.

Facebook Comments

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here